जगन कार्की बेलायत — सामाजिक सञ्जालको प्रयोग बढ्दो छ । समाजका अनुसन्धाताहरु सामाजिक सञ्जालको लत लागु औषधको भन्दा पनि ...
भर्खरै सकिएको आम निर्वाचनको नतिजा आउने क्रममा छ। परिणामहरू आउँदै गर्दा दुवै गठबन्धनले आकलन गरेअनुसार सफलता हासिल गर्न नसकेको भने प्रष्ट भइसकेको छ। विकास र समृद्धिका लागि नेपाली जनताको एकपछि अर्को प्रयोग गर्दै आएका छन्।
यही क्रमको निरन्तरतासँगै गणतन्त्र
डा. जगन कार्की
सन् १९८० मा साइबर करेन्सी नामबाट सुरु भएर २००८ मा बिटकोइनका रूपमा जन्म भएपश्चात् क्रिप्टोकरेन्सीको नामकरण भएको पाइन्छ । ओपन सोर्स सफ्टवेयरका रूपमा विकास भएर माइनिङ गर्ने प्रोसेसबाट माइनरलाई पुरस्कारस्वरूप प्रदान गर्ने अवधारणाबाट सुरु भएको बिटकोइनको मूल्य समयसँगै अकासिँदै गएपछि च्याउझैँ अनेकौँ क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा आएका छन् । सन् २०२२ को सुरुसम्ममा आठ हजार जति क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा आएको पाइन्छ । यी सबैमध्ये केहीले उपयोगिता दिन सके चल्नेछन् । बाँकी हराएर जानेछन् । क्रिप्टो सुरुवातको उद्देश्य अन्तर्राष्ट्रिय कारोबारमा अमेरिकी डलरभन्दा चुस्त सुविधा दिनु मुख्य रहेको देखिन्छ । केहीले वित्तीय साधनका रूपमा र केहीले आर्थिक संसाधनको रूपमा विकास गर्न खोजेको पाइन्छ ।
कोरोना महामारी संगै प्रविधिको प्रयोग विशेष गरेर व्यापार तथा वित्तीय क्षेत्रमा अत्याधिक बढेको छ । यसै गरेर वित्तीय प्रविधिको विकाससंगै बैकिङ्ग तथा वित्तीय क्षेत्रमा पनि नयां आयाम थपिएको छ, पुरातन वित्तीय साधनहरू विस्थापित भइ प्रविधिले स्थान लिन थालेका छन् ।
डा. जगन कार्की
वित्तीय व्यवस्थालाई प्रविधि मैत्री बनाउने अवसर नेपाल जस्तो विकासोन्मुख देशलाई पुनः एकपटक कोरोना महामारीले लिएर आएको छ । प्रविधि मैत्री वित्तीय व्यवस्था नेपालको अर्थतन्त्र सुधारको दीगो विकास, सुधार र बिश्व बजारसंग जोड्ने एक प्रमुख माध्यम बन्न सक्छ ।
तत्कालिन बाइसे चौबिसे राज्यमा विभक्त नेपाल सन् १७६७ मा गोरखाका राजा पृथ्वी नारायण शाहले ठूलो देशको राजा बन्ने महत्वाकांक्षाबाट थालनी भएको भौगोलिक एकीकरणसंगै शाह वंश र नेपालको जग बसेको देखिन्छ । सन् १८४६ मा एउटा लफङ्गा, जुवाडे जंगबहादुर आफूभित्रको अदम्य साहस, वीरता र चातुर्यका कारण नेपालको इतिहासमा एक सफल खलनायकका रूपमा छाए । उनले नेपालमा राणा शासनको स्थापना गरी १०४ वर्षे पारिवारिक शासनको जग बसाले । यो उनको चरम शक्तिशाली हुने व्यक्तिगत महत्वाकांक्षाबाट नै निर्देशित देखिन्छ ।
-डा. जगन कार्की
लोकतान्त्रिक र जनसमर्पित शासकहरुले महामारी जस्ता संकटलाई एक समर्पण, सेवा र मानवीय भाव प्रमाणित गर्ने अवसरको रुपमा प्रयोग गरेको देखिएको छ भने शक्तिका भोका अदूरदर्शी शासकहरुले लोकतन्त्रको गला घोट्ने अवसरको रूपमा प्रयोग गर्ने गरेका अध्ययनहरुले देखाएका छन् । कोरोना, लक डाउन जस्ता प्रतिबंधलाई प्रयोग गरेर लोकतन्त्रका खोल ओढ़ेका तानासाहहरूले प्रेस र प्रजातांत्रिक पद्धतिलाई नै अवरुद्ध गर्न प्रयोग गर्ने गरेका उदाहरण प्रशस्त देखिएका छन् ।
करिब २ तिहाई जनमतको सरकार हाँक्ने सुनौलो अवसर पाएका निवर्तमान प्रम केपी ओली मृगौला फेरेर पाएको पुनर्जीवन संगै बाघको रूपमा फेरिए । आफ्ना सहकर्मी र आफुलाई कुर्सीमा स्थापित गर्नेहरूलाई मान्छे नगन्ने मात्र हैन उनका पुत्ला बनाएर बजार घुमाउने, जय गान गाउने , भाड़ाका मानिस भेला गरेर 'बा' भनाउने कृत्रिम फुरक्याइको पछि दंग परेर तिनले जे भने त्यसको पछि लागे । ति भ्रस्ट मण्डलीले मौक़ामा फाइदा लिने सुरमा ओलीले नाकाबन्दी ताका कमाएको लोकप्रिय छवि १६ बर्षे जेलनेलको तपस्यालाई भस्म पारिदिए ।
लामो संघर्ष र बलिदानबाट प्राप्त नयाँ संविधान र शान्ति प्रक्रियाले ल्याएको नयाँ संरचनाले पनि मुलुकमा अपेक्षाकृत विकास र सुशासन कायम हुन नसक्नु, जेल, नेल र कठिनाइबाट आएका नेताहरुद्वारा नै परिवर्तन विरोधि गतिविधि हुनुले मुलुक फेरि एउटा गम्भीर द्वन्द्वमा फस्ने देखिएको छ । प्रख्यात राजनीतिशास्त्र करेन स्टेनरले २००५ मा लेखेको 'अथोरेटेरियन डाइनामिक' नामको पुस्तकमा समाजमा सुषुप्त रुपमा नै तानाशाही प्रवृत्तिको नेतृत्व लुकेर बसेको हुनेगरेको कारणले नै पश्चिमा विकसित देशहरुमा समेत यस्ता शासकहरु बेलाबखत देखा पर्ने गरेको उल्लेख गरेकी छन् । पश्चिमा विकसित देशहरुमा स्टेनरले गरेको अध्ययनमा ३३ प्रतिशत सहभागीले तानाशाही व्यवस्थाको पक्षमा रहेको खुलाएका थिए भने ३७ प्रतिशतले प्रजातान्त्रिक व्यवस्थाको पक्षमा रहेको बताएका थिए। त्यस्तै २९ प्रतिशतले दुबैको बिचको व्यवस्था रहनु पर्ने विचार ब्यक्त गरेका थिए ।
-डा. जगन कार्की
कोरोना कहरले दुनियाको अर्थतन्त्र, समाज र धेरै रीतिथितिमा नै उथलपुथल र आमूल परिवर्तन ल्याउने अवस्था रहेको छ।
लन्डन-- कागजी कानुन घोषणा र उर्दी ले मात्र सामाजिक, संस्कृतिक कुरीतिहरु समाप्त हुने भए हावाका बिजुली, चुच्चे रेल, जहाज़, कोहि भोकै मर्न नपर्ने विविध परिकल्पना पुरा हुने थिए। अझ समाजवाद अनि गरिबी निवारण नि घोषणा बाट नै समाप्त हुने थिए ।
